Trong hành trình hướng tới thành phố trực thuộc Trung ương, Quảng Ninh đang đứng trước yêu cầu chuyển mạnh từ khát vọng phát triển sang những hành động cụ thể. Học tập, thực hành tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh không chỉ ở nhận thức, mà phải được thể hiện bằng những cách làm đổi mới, quản trị hiệu quả, gần dân, trọng dân, sát dân và tạo ra những giá trị phát triển bền vững.
Có những dấu mốc không chỉ được ghi nhớ bằng một ngày tháng, mà còn được nhận diện bởi sự chuyển mình về tầm vóc, tư duy và khát vọng phát triển. Với Quảng Ninh, việc chuẩn bị các điều kiện để trở thành thành phố trực thuộc Trung ương là một dấu mốc như thế.
Ngày 27/7/2026, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 202/NQ-CP về hồ sơ Đề án thành lập thành phố Quảng Ninh trực thuộc Trung ương, mở thêm một bước quan trọng trong tiến trình hiện thực hóa chủ trương này. Cũng trong tháng 7/2026, Bộ Chính trị ban hành Chỉ thị số 07-CT/TW, ngày 13/7/2026 về “Đẩy mạnh học tập, thực hành tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh trong giai đoạn phát triển mới”, nhấn mạnh yêu cầu đưa việc học tập, thực hành trở thành nhiệm vụ thường xuyên của cả hệ thống chính trị và mỗi cán bộ, đảng viên, trong đó, yêu cầu cao hơn là học tập phải đi đôi với thực hành; nhận thức phải chuyển thành hành động; việc làm theo Bác phải được đo bằng kết quả thực hiện nhiệm vụ và hiệu quả phục vụ Nhân dân.
Đối với Quảng Ninh, đây không chỉ là yêu cầu về công tác tư tưởng. Đó còn là câu hỏi thực tiễn: Trên hành trình trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, Quảng Ninh cần học gì và thực hành như thế nào theo Bác để tạo nên một Quảng Ninh chất lượng phát triển mới?
Góc của phường Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh (nguồn: Báo Chính phủ)
1. Đổi mới từ thực tiễn, dám nghĩ, dám làm
Nhìn lại những năm gần đây, một dấu ấn nổi bật của Quảng Ninh là tinh thần đổi mới, chủ động tìm hướng đi mới phù hợp với điều kiện thực tiễn.
Năm 2025, GRDP của tỉnh tăng 11,89%, cao nhất cả nước; quy mô nền kinh tế đạt khoảng 368.445 tỷ đồng, GRDP bình quân đầu người khoảng 10.402 USD. Cùng năm, Quảng Ninh đón khoảng 21,28 triệu lượt khách du lịch với doanh thu đạt trên 57.000 tỷ đồng [1].
Những con số ấy đáng ghi nhận, nhưng điều quan trọng hơn là phía sau đó có một quá trình chuyển đổi mô hình tăng trưởng: Phát huy đồng thời công nghiệp, chế biến, chế tạo, dịch vụ, du lịch, kinh tế biển, cửa khẩu và những lĩnh vực mới. Đó chính là tinh thần xuất phát từ thực tiễn, không bằng lòng với cách làm cũ, dám nghĩ, dám làm và chủ động tìm lời giải cho những vấn đề mới vì lợi ích chung – Một phương pháp có ý nghĩa thiết thực trong học tập và thực hành tư tưởng Hồ Chí Minh.
Học Bác trong giai đoạn mới vì thế không chỉ là học những giá trị đạo đức, mà còn phải học phương pháp tư duy và phương pháp hành động: Nhìn thẳng vào thực tiễn, xác định đúng vấn đề, huy động sức dân và kiên trì biến chủ trương thành kết quả cụ thể.
Một thành phố trực thuộc Trung ương không thể chỉ là một Quảng Ninh có quy mô lớn hơn. Đó phải là một Quảng Ninh có phương thức quản trị mới, chất lượng phát triển mới và chuẩn mực phục vụ Nhân dân cao hơn.
2. Gần dân bằng chất lượng phục vụ
Trong tư tưởng Hồ Chí Minh, Nhân dân luôn là trung tâm và là chủ thể của sự nghiệp cách mạng. Trong quản trị địa phương hiện đại, tinh thần ấy phải được thể hiện bằng chất lượng phục vụ cụ thể.
Quảng Ninh đã nhiều năm kiên trì cải cách hành chính, cải thiện môi trường đầu tư, nâng cao chất lượng điều hành. Năm 2025, PAR Index đạt 93,16 điểm, đứng thứ 2/34 tỉnh, thành phố; SIPAS đạt 88,33%, đứng thứ 2/34; PCI đạt 67,55 điểm, tiếp tục nằm trong nhóm 5 địa phương có chất lượng điều hành kinh tế “Tốt” và là năm thứ 13 liên tiếp Quảng Ninh thuộc nhóm dẫn đầu cả nước về PCI [2].
Điều cần hướng tới không phải là những thứ hạng đẹp, mà là kết quả người dân và doanh nghiệp thực sự cảm nhận được, đó là: Thủ tục thuận lợi hơn, thời gian được rút ngắn, chi phí giảm, công việc minh bạch và trách nhiệm của cơ quan công quyền rõ hơn.
Đó chính là chuyển từ “học tập Bác” sang “thực hành, làm theo Bác”: Không chỉ nói gần dân mà phải gần dân bằng hành động; không chỉ lắng nghe mà phải giải quyết những vấn đề chính đáng của dân; không chỉ đồng hành với doanh nghiệp bằng khẩu hiệu mà phải tháo gỡ điểm nghẽn bằng những việc làm cụ thể. Đây chính là một trong những nội dung cần được chuyển mạnh từ “học tập” sang “thực hành” theo tinh thần Chỉ thị số 07-CT/TW.
3. Phát huy sức dân, đánh thức giá trị bản địa
Một trong những cách làm mang đậm dấu ấn Quảng Ninh là Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP) – một chương trình được tỉnh tiên phong triển khai và từng bước phát triển thành thương hiệu. Sau 12 năm triển khai, đến giữa năm 2025, Quảng Ninh có 432 sản phẩm OCOP của 186 chủ thể, trong đó có 5 sản phẩm 5 sao, 107 sản phẩm 4 sao và 320 sản phẩm 3 sao. Nhiều sản phẩm đã trở thành thương hiệu gắn với từng vùng đất như miến dong Bình Liêu; ba kích Ba Chẽ; gà Tiên Yên; sá sùng Vân Đồn; mực Cô Tô; ngọc trai Hạ Long [3]…
Điều đáng học ở OCOP không chỉ là hiệu quả từ mô hình kinh tế nông thôn thành công. Quan trọng hơn là cách phát hiện ra giá trị vốn có từ chính đời sống Nhân dân, khơi dậy sự sáng tạo, chủ động của người dân và đưa những sản phẩm bản địa vào chuỗi giá trị lớn hơn. Bước sang giai đoạn 2026 – 2030, Quảng Ninh tiếp tục triển khai OCOP theo hướng khai thác hiệu quả tài nguyên, phát huy giá trị truyền thống, văn hóa từng vùng miền, nâng cao chất lượng sản phẩm và xây dựng đội ngũ doanh nhân OCOP làm trụ cột phát triển kinh tế nông thôn.
Đây là một cách học Bác từ phát huy sức dân: Tin dân, phát huy dân, tạo điều kiện để Nhân dân trở thành chủ thể của quá trình phát triển.
Bước vào không gian thành phố trực thuộc Trung ương, bài học ấy càng có ý nghĩa: Phát triển phải lan tỏa tới từng vùng đất, từng cộng đồng; mỗi địa phương phải có cơ hội phát huy lợi thế và người dân phải được hưởng lợi thực chất từ thành quả phát triển.
4. Phát triển dựa trên nền tảng tự nhiên
Tháng 4/2026, UBND tỉnh Quảng Ninh tổ chức cuộc họp nghe, cho ý kiến về kế hoạch phát triển Vịnh Cửa Lục, theo đó phương án phát triển Vịnh Cửa Lục được đề xuất theo mô hình đô thị ven vịnh phát triển bền vững, lấy hệ sinh thái tự nhiên gồm rừng ngập mặn, mặt nước, địa hình núi làm nền tảng tổ chức không gian; đồng thời hình thành các không gian trải nghiệm du lịch, trục văn hóa – hành chính và cấu trúc đô thị đa lớp cảnh quan [4]. Rồi việc phát triển khu vực biển đảo của Quảng Ninh (Cô Tô, Vân Đồn…) từ lợi thế tự nhiên có sẵn thành động lực phát triển theo hướng xanh, bền vững… Cách làm này của Quảng Ninh cho thấy một tư duy kiến tạo không gian phát triển mới: Không phát triển bằng mọi giá, mà phát triển trên nền tảng tự nhiên, hài hòa giữa đô thị, sinh thái, cảnh quan và di sản.
Đó cũng là một biểu hiện của học Bác từ tư duy phát triển dài hạn: Biết cân bằng giữa lợi ích trước mắt và lợi ích lâu dài; giữa tăng trưởng kinh tế với bảo vệ môi trường; giữa hiện đại hóa với gìn giữ bản sắc; đặt lợi ích của cộng đồng và các thế hệ tương lai trong mỗi quyết định hôm nay.
Một Quảng Ninh mới vì thế không chỉ cần lớn hơn, mà phải xanh hơn, đáng sống hơn và bền vững hơn.
5. Lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo là động lực của phương thức phát triển mới
Một Quảng Ninh có sức cạnh tranh dài hạn không thể chỉ dựa vào những lợi thế sẵn có. Vì vậy, tỉnh đang đặt khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số vào vị trí động lực trung tâm của mô hình tăng trưởng mới.
Theo Quyết định số 1599/QĐ-UBND ngày 12/5/2026 “ về Chương trình khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo thực hiện trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh đến năm 2030” xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực trung tâm cho mô hình tăng trưởng mới; triển khai 8 nhóm chương trình thành phần trên các lĩnh vực như giáo dục, kinh tế biển, nông nghiệp công nghệ cao, môi trường, năng lượng, y tế, chuyển đổi số và khởi nghiệp đổi mới sáng tạo [5].
Điều quan trọng không chỉ là ứng dụng thêm công nghệ, mà là thay đổi phương thức quản trị, sản xuất và cung cấp dịch vụ bằng tri thức, dữ liệu và sáng tạo.
Học Bác trong kỷ nguyên số vì thế cũng là học tinh thần tự học, tư duy khoa học, tiếp thu cái mới và vận dụng sáng tạo vào điều kiện cụ thể.
6. Từ học Bác đến hành động nhằm kiến tạo “chất lượng Quảng Ninh” mới
Những cách làm tiên phong đã tạo cho Quảng Ninh một nền tảng quan trọng để bước vào giai đoạn phát triển mới. Nhưng chính thành công ấy lại đặt ra yêu cầu cao hơn. Quảng Ninh cần một “chất lượng Quảng Ninh” mới: Chính quyền kiến tạo và phục vụ tốt hơn; kinh tế có năng suất, chất lượng và sức cạnh tranh cao hơn; không gian phát triển xanh, số, hiện đại nhưng giàu bản sắc; người dân được thụ hưởng tốt hơn thành quả phát triển.
Muốn vậy, phải hình thành một văn hóa hành động trong đội ngũ cán bộ: Không né tránh việc khó, không đùn đẩy trách nhiệm, dám đổi mới, biết lắng nghe, biết đối thoại và đặt lợi ích chung lên trên hết. Vì vậy, xây dựng đội ngũ cán bộ đáp ứng yêu cầu của một thành phố trực thuộc Trung ương là nhiệm vụ then chốt. Theo đó, yêu cầu đặt ra đối với công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ ngoài việc trang bị kiến thức, điều quan trọng là phải rèn luyện phương pháp tư duy, phương pháp công tác, đạo đức công vụ và năng lực vận dụng vào thực tiễn.
Việc Chính phủ ban hành Nghị quyết về hồ sơ Đề án thành lập thành phố Quảng Ninh trực thuộc Trung ương là một bước tiến quan trọng, nhưng hành trình phía trước còn đòi hỏi nhiều nỗ lực. Điều Quảng Ninh cần mang vào giai đoạn mới không chỉ là niềm tự hào về những thành tựu đã đạt được, mà là một phương thức hành động mới: Đổi mới mạnh hơn, quản trị tốt hơn, gần dân hơn, sát dân hơn, ứng dụng khoa học – công nghệ sâu hơn và phát triển bền vững hơn để Quảng Ninh có thể tiếp tục kiến tạo một không gian phát triển mới – Hiện đại, xanh, số, giàu bản sắc, phát triển bền vững và hướng tới hạnh phúc của Nhân dân. Đây chính là cách thiết thực để Quảng Ninh đưa Chỉ thị số 07-CT/TW của Bộ Chính trị về “Đẩy mạnh học tập, thực hành tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh trong giai đoạn phát triển mới” đi vào cuộc sống.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
- Cổng Thông tin điện tử tỉnh Quảng Ninh, Điểm sáng kinh tế Quảng Ninh năm 2025 – Kỳ vọng bứt phá năm 2026, ngày đăng: 31/12/2025.
Link: https://www.quangninh.gov.vn/Trang/ChiTietTinTuc.aspx?nid=161665
- Báo Quảng Ninh, Hội nghị phân tích chuyên sâu chỉ số PAR INDEX, SIPAS, PCI, BPI, ngày đăng: 21/5/2026, Link: https://baoquangninh.vn/hoi-nghi-phan-tich-chuyen-sau-chi-so-parindex-sipas-pci-bpi-3408339.html.
- Cổng Thông tin điện tử tỉnh Quảng Ninh, Thúc đẩy phát triển sản phẩm OCOP, ngày đăng: 24/6/2025, link: https://congan.quangninh.gov.vn/tin-trong-tinh/thuc-day-phat-trien-san-pham-ocop-36109.html.
- Cổng Thông tin điện tử tỉnh Quảng Ninh, UBND tỉnh cho ý kiến về kế hoạch phát triển Vịnh Cửa Lục, ngày đăng: 15/4/2026,
link: https://www.quangninh.gov.vn/Trang/ChiTietTinTuc.aspx?nid=164569
- UBND tỉnh Quảng Ninh, Quyết định số 1599/QĐ-UBND ngày 12/5/2026 về việc phê duyệt Chương trình khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo thực hiện trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh đến năm 2030.
